پیچ خوردگی تخمدان یا تورشن تخمدان (Ovarian Torsion) اختلالی است که به دلایل مختلف در خانم‌ها بروز می‌کند. این اتفاق بیشتر در سنین باروری شایع است. پیچ خوردگی تخمدان زمانی رخ می‌دهد که تخمدان، به صورت ناگهانی به دور بافت‌های اطراف خود بپیچد. این اتفاق باعث می‌شود که روند خون‌رسانی به این اندام‌ها مختل شود. پیچ خوردگی تخمدان عارضه‌ای بسیار دردناک و اورژانسی است و باید فوراً به مراکز درمانی مراجعه کرد.

این روش، پزشک شکاف بزرگی زیر شکم ایجاد می‌کند تا بتواند با دسترسی به تخمدان، آن را چرخانده و به جای خود بازگرداند. این عمل جراحی با بیهوشی کامل انجام می شود.

تخمدان یکی از مهمترین عضوهای بدن است که نقش مهمی در باروری زنان دارد. یکی از بیماری‌های تخمدان، پیچ خوردگی یا تورشن تخمدان است که در کنار تخمدان پلی کیستیک، یکی از بیماری‌های شایع در زنان است. پیچ خوردگی تخمدان یا تورشن تخمدان اختلالی است که به دلایل مختلف در خانم‌ها بروز می‌کند.

پیچش تخمدان یک مشکل حاد پزشکی و یک وضعیت خطرناک است که اگر به سرعت درمان نشود، سبب از دست دادن تخمدان می گردد. شاید بتوان گفت یکی از دلایل اصلی جراحی های اروژانسی در زنان تورشن تخمدان (پیچش تخمدان) است. کیست تخمدان خطر بروز این بیماری را افزایش می دهد. در این صورت بهتر است هر چه زودتر برای درمان کیست اقدام شود.

پیچ خوردگی تخمدان در اغلب موارد در سمت راست تخمدان بروز می کند و معمولا فقط بر یک تخمدان تاثیر می گذارد.

علائم تورشن تخمدان:

تشخیص این مشکل شاید در معاینات اولیه کمی سخت باشد چون علائم آن شباهت زیادی با آپاندیس، سنگ کلیه و حتی عفونت‌های شدید ادراری دارد.

• پیچ خوردگی تخمدان معمولا با یک درد بسیار شدید خودش را نشان می‌دهد.
• حالت تهوع و استفراغ  
• گرفتن عضلات زیر شکم نیز در بیمار دیده می‌شود. این علائم را در بعضی از بیماری‌های دیگر نیز می‌توان مشاهده کرد که ممکن است فرد را به اشتباه بیاندازد و به عارضه‌ای در تخمدان فکر نکند. در مورد تورشن تخمدان، درد یکباره و با شدت زیاد شروع می‌شود.
• گاهی بیمار تا چندین هفته، درد رفت و برگشتی را در قسمت پایین شکم حس می‌کند.

تشخیص تورشن تخمدان:

• سونوگرافی:

 با استفاده از یک دستگاه انجام می شود که امواج فراصوت با فرکانس بسیار بالا را از خود ساطع می کند. مبدل سونوگرافی روی سطح پوست قرار می گیرد و امواج فراصوت از اندام های بدن و ساختار درون آنها عبور می کنند. امواج صوتی از سطح اندام های مختلف با طول موج های متفاوت منعکس می شوند و پدیده ای مانند اکو ایجاد می کنند که این امواج منعکس شده به وسیله کامپیوتر به تصاویر قابل مشاهده از اعضا و بافت های مورد آزمایش تبدیل می شوند.

• سونوگرافی از روی شکم:

برای انجام این روش تشخیصی لازم است بیمار بر روی تخت به پشت دراز کشیده تا پزشک یا تکنسین بتواند سونوگرافی را انجام دهد. پزشک یا تکنسین توسط مبدل امواج صوتی با فرکانس بالا را ارسال و دریافت می‌کند تا تصویر از تخمدان‌های بیمار بر روی صفحه نمایش رایانه ایجاد شود.

• سونوگرافی ترانس واژینال:

متخصص سونوگرافی به آرامی مبدل را در زوایای مختلف درون واژن حرکت می‌دهد.

تصویر اعضای درون لگن شامل تخمدان‌ها روی صفحه کامپیوتر به نمایش گذاشته می‌شود و این تصاویر ضبط می‌شوند.

اقدامات قبل از انجام سونوگرافی تخمدان.

درمان تورشن تخمدان با عمل جراحی:

• اوفورکتومی (Oophorectomy):

اوفورکتومی یا جراحی برداشتن تخمدان یکی دیگر از روش‌های درمان تورشن است. ممکن است مدت زمان زیادی از عارضه پیچ خوردن تخمدان گذشته باشد و بافت تخمدان دچار مرگ بافتی شده باشد. در این حالت پزشک با استفاده از این روش، تخمدان را از بدن خارج می‌کند.

بعد از انجام جراحی پزشک معمولا داروهای مسکن مانند استامینوفن، ناپروکس و ایبوبروفن را برای کمک به کاهش درد تجویز می‌کند. در کنار این داروهای مسکن، ممکن است پزشک داروهای هورمونی نیز برای بیمار تجویز کند. نکته مهم در درمان تورشن تخمدان، سرعت درمان است.

در این روش، پزشک شکاف بزرگی زیر شکم ایجاد می‌کند تا بتواند با دسترسی به تخمدان، آن را چرخانده و به جای خود بازگرداند. این عمل جراحی با بیهوشی کامل انجام شده و نیاز به یک شب استراحت در بیمارستان دارد. اوفورکتومی یا جراحی برداشتن تخمدان یکی دیگر از روش‌های درمان تورشن است.

عوارض جانبی تورشن تخمدان:

همراه با این درد، حالت تهوع، استفراغ و گرفتن عضلات زیر شکم نیز در بیمار دیده می‌شود. این علائم را در بعضی از بیماری‌های دیگر نیز می‌توان مشاهده کرد که ممکن است فرد را به اشتباه بیاندازد و به عارضه‌ای در تخمدان فکر نکند. در مورد تورشن تخمدان، درد یکباره و با شدت زیاد شروع می‌شود.

عوارض جانبی سونوگرافی تخمدان:

آزمایش سونوگرافی کمترین خطر را دارد. برخلاف دیگر روش‌های عکسبرداری پزشکی مثل رادیوگرافی یا سی تی اسکن، در سونوگرافی از اشعه استفاده نمی‌شود.

در کنار این سونوگرافی، درخواست آزمایش خون یا ادرار نیز داده می‌شود. به علاوه ممکن است پزشک برای اطمینان خاطر از تشخیص درست تورشن، درخواست سی تی اسکن یا ام آر آی بدهد. بعد از اطمینان از مشکل پیچ خوردگی تخمدان، حالا باید با یک جراحی اصلاحی، تخمدان به جای خود بازگردد.