روماتیسم یکی از بیماری‌های التهابی مفاصل و خودایمنی است. که نه تنها می‌تواند به مفاصل آسیب برساند، بلکه به سیستم‌های دیگر بدن از جمله پوست، چشم‌ها، ریه‌ها، قلب و رگ‌های خونی تاثیر می‌گذارد.روماتیسم درواقع زمانی اتفاق می‌افتد که سیستم ایمنی به اشتباه به بافت‌های خودی بدن حمله کند و به سینوویوم (غشایی که مفاصل را احاطه کرده) حمله می‌کند و باعث ایجاد تورم و درد در مفصل می‌شود. در نهایت این بیماری می‌تواند منجر به ضخیم‌ شدن غشای سینوویوم، ضعیف و کشیده‌ شدن تاندون‌ها و رباط‌‌ها،‌ فرسایش استخوان و تغییر شکل مفصل شود.

روماتیسم نمایانگر اختلال بخصوصی نیست، بلکه بیش از ۲۰۰ نوع شرایط و بیماری مختلف را پوشش می دهد. عواملی که خطر ابتلا به آرتریت روماتوئید را افزایش می دهد داشتن  رژیم غذایی نا مناسب، سیگار، اضافه وزن، سن افرد هر چه بالاتر می رود خطر ابتلا به این بیماری نیز بیشتر می شود. اما قابل ذکر است این عارضه برای هر کسی در هر سنی می‌تواند رخ دهد و به ‌سرعت پیشرفت داشته باشد. و روماتیسم مفصلی در زنان دو تا سه برابر مردان رخ می‌دهد.

 تشخیص زود هنگام آرتریت روماتوئید و شروع درمان اهمیت دارد. هر چه درمان را زودتر شروع کنید موثرتر است.

انواع روماتیسم:

• عضلانی:

سیستم ایمنی بافت های ماهیچه ای بدن را هدف قرار می دهد و باعث ایجاد التهاب در این نواحی می گردد. از علائم روماتیسم ماهیچه ای درد و خشکی عضلات، تب خفیف، خستگی و درد در نواحی شانه ها است.

• پوستی:

سیستم ایمنی به پوست و سایر اندام های داخلی مانند ریه و کلیه ها حمله می کند. علائم روماتیسم پوستی شامل، ظاهر شدن ضایعات پوستی، درد در مفاصل و استخوان ها، تغییر فرم انگشتان دست، التهاب در مفاصل و افزایش قند خون است.

• قلبی:

این نوع از روماتیسم در کودکان شایع تر است. همچنین علائمی مانند تب، ورم مفاصل، کاهش وزن،  تحریک پوستی به سراغ بیمار می آید.

• مفصلی:

این نوع خود شامل چند زیر مجموعه دیگر می شود که عبارتند از: نقرس، التهاب رگ و یا واسکولیت، لوپوس، آرتریت روماتوئید که مهم ترین و شایع ترین نوع روماتیسم مفصلی است.

علائم روماتیسم:

 این بیماری انواع مختلفی دارد و علائم در هر گونه متفاوت است اما به طور کلی همه انواع روماتیسم دارای چند علائم یکسان هستند. روماتیسم می‌تواند هر مفصلی را در بدن درگیر کند، حتی مفاصل کوچک دست و پا. اما هر دو سمت بدن معمولا با هم درگیر می‌شوند اما همیشه هم این ‌طور نیست. در صورتی که هر یک از علائم روماتیسم را در خود و یا افراد نزدیک به خود مشاهده کردید، باید به دکتر روماتولوژی مراجعه کنید.

• احساس درد در مفصل
• التهاب، تب و قرمزی مفصل
• سختی مفصل به‌ویژه هنگام صبح
• خستگی و کمبود انرژی
• دمای بالای بدن یا تب
• تعریق
• کم اشتهایی
• کاهش وزن
• درد قفسه سینه
• چشم های خشک

تشخیص روماتیسم:

اگر علائمی مشابه به یکی از بیماری‌های روماتیسمی دارید مهم است برای اطمینان از سلامتی خود به پزشک مراجعه کنید. تشخیص به موقع می‌تواند از جدی شدن بیماری یا شدیدتر شدن علائم جلوگیری کند. تشخیص بیماری‌های روماتیسمی در مراحل اولیه دشوار است زیرا علائم شبیه بسیاری از بیماری‌های دیگر است. متخصصان برای تشخیص بیماری بعد از معایه فیزیکی از چند روش تشخیصی استفاده می‌کند.

• آزمایش خون:

افراد مبتلا به اختلالات روماتیسمی اغلب دارای میزان مشخصی از رسوب گلبول‌های قرمز (ESR) هستند. همچنین سطح پروتئین واکنشی C (CRP) که ممکن است نشان‌دهنده وجود یک فرآیند التهابی در بدن باشد، در این بیماران دیده می‌شود.

• عکس رادیوگرافی:

پزشک اشعه ایکس را برای ردیابی پیشرفت روماتیسم توصیه کند.

• سونوگرافی:

به پزشک کمک میکند تا دربارهٔ نوع و شدت بیماری تشخیص درستی داشته باشد.

• ام ار ای:

ام ار ای نیز مانند سونو گرافی برای تشخیص دقیق شدت بیماری به کار می رود.

درمان روماتیسم:

نوع درمان به نوع روماتیسم بستگی دارد اما چند نوع درمان وجود دارد.

• فیزیوتراپی:

این روش درمان بیشتر برای نوع عضلانی و مفصلی و عصبی میتواند موثر باشد. استفاده از روش های گرما درمانی، سرما درمانی، نرمش ها و ورزش های مخصوص و الکتروتراپی در فیزیوتراپی می تواند در تسکین دردهای بیماران موثر باشد. همچنین ماساژ های مخصوص در قسمت مفاصل بدن باعث بهبود حرکت در این مناطق می شود.

• دارو ها:

تجویز دارو بعد از تشخیص بیماری اولین راه است. برخی از این داروها برای کاهش درد بیمار هستند که مسکن هایی مانند پروفن را شامل می شوند و برخی دیگر از داروها با توجه به نوع بیماری برای کنترل بیماری تجویز می شوند مانند مانند کرتن و ناپروکسن، سولفاسالازین و سایر داروها. اما داروی DMARDS که به عنوان داروی ضد روماتیسمی شناخته می شود، از داروهای تجویزی برای بیماران با علائم گفته شده است. همچنین با تزریق استروئید برای بیماران نوع مفصلی میتوان دردها و حرکت مفاصل آنها را به صورت موقت بهبود بخشید.

• تجهیزات پزشکی:

برخی از پزشکان ممکن است برای بهبود و تسکین دردهای بیماران مبتلا به آرتریت مفصلی نوعی بریس های طبی یا زانوبند تجویز کنند در برخی از انواع روماتیسم های پا هم تجویز کفی های مناسب یا کفش های طبی می تواند در وضعیت بیمار تاثیر داشته باشد.

• عمل یا جراحی:

این روش درمان برای نوع مفصلی بسیار کاربردی است بخصوص برای روماتیسم های دست و پا و زانو. در این روش به دو شکل می توان بیمار را مداوا کرد. روش اول که فیوژن نام دارد محل اتصال دو استخوان را به هم وصل می کنند و به اصطلاح دو تکه استخوان را یکی می کنند این کار باعث عدم تحرک استخوان می شود اما در طی درمان بافت استخوان جدید دوباره شکل می گیرد. روش دوم که به تعویض مفصل معروف است محل آسیب دیده مورد جراحی قرار گرفته می شود و ساختار آسیب دیده با یک مفصل مصنوعی که پروتز نامیده می شود تعویض می گردد. بعد از عمل بیمار تا مدتی باید تحت درمان و فیزیوتراپی قرار بگیرد.